E le o la'u masini faamama vai na muamua faomea. O la'u pusaaisa atamai. I le 3:00 i le vaveao, na solo ese ai le kalena a le aiga i luga o lana lau ma suia i se savali i le Igilisi le lelei o loʻo manaʻomia ai le 0.5 Bitcoin. Na amata ona sasaa e le masini faia aisa ni kiupe i luga o le fola. Na pupula moli i totonu e pei o se faailoilo filemu. O lo'u fale atamai, o se seti o mea fa'aoga feso'ota'i, ua avea ma se tulaga fa'alavelave i la'u lava umukuka.
Sa manaʻomia se telefoni taugata ma le popole i se tagata tomai faapitoa i le saogalemu i luga o le initaneti e toe aumai ai aʻu masini. Peitaʻi, o lana fesili mulimuli na mafua ai ona ou lagona le malulu tele nai lo le aisa i luga o loʻu fola: "E iai sau masini faamama vai ua fesoʻotaʻi i luga o le upega tafailagi e tasi?"
Sa ou faia lava. Ma faafuaseʻi lava, ona suia loʻu fefe tele mai le vai palapala i se isi ituaiga oona: o le faʻaleagaina o mea faatekinolosi.
Matou te puipuia a matou Wi-Fi, faʻafouina a matou komepiuta feaveaʻi, ma matou te faʻaeteete i imeli taufaasese. Ae matou te faʻapipiʻi ma le fiafia se masini i la matou fesoʻotaʻiga e iai le pule tuusaʻo faaletino i luga o se punaoa e faʻasaoina ai le ola—o la matou vai—ma o le puipuiga e masani ona le sili atu le malosi nai lo le meataalo a se tamaititi. O se masini faʻamamā vai ua gaoia e le naʻo se masini ua malepe; o se soliga i le tulaga sili ona patino.
O le Vaivaiga o le “Pusaaisa Faatekinolosi”: O le Osofaʻiga a Lau Faʻamamā
Na tusia e la'u tagata tomai faapitoa i le saogalemu i luga o le initaneti ia fa'atusatusaga i luga o se laupapa pa'epa'e. E pei o la'u pusaaisa, o la'u masini fa'amamā vai "atamai" taugata o se komepiuta feso'ota'i i totonu o se atigi palasitika. E lautele lona fogā'ele'ele osofa'i:
- O se Polokalama Vaivai/Puipui Ao: O le ulufale e pulea ai pe matamata i ana faʻamatalaga e masani ona puipuia e se upu faataga faigofie, o nisi taimi e oʻo lava i se upu faataga masani.
- Firmware ua tuai ma e le mafai ona toe faaleleia: O le tele o masini faamama e "faagalo vave." Atonu e le toe tuuina atu e le kamupani se faafouga o le saogalemu pe a uma le aso e lafo ai.
- O se Tafega Tumau o Fa'amaumauga: E masani ona telefoni atu i le fale—e auina atu fa'amaumauga o le fa'aaogaina, tulaga o le faamama, ma fa'amatalaga fa'amaonia i le 'au'aunaga a le kamupani gaosi oloa. O se fa'amaumauga lea e ono sosolo ese mai au masaniga i le fale.
- Valves Pulea Faaletino: O le vaega sili lea ona mata'utia. E iai ni solenoids ma valves e mafai ona fa'agaoioi ma tape ai le tafe o le vai, pe amata ai se fa'amamāina o le masini.
I lima o se tagata loto leaga, e lē o se lamatiaga fa'ateorē lea. O se ata mo se fa'alavelave.
O Tulaga e Lē Mafaufauina: Mai le Fa'alavelave i le Miti Mata'utia
Se'i o tatou agai atu i tua atu o le "soliga o fa'amaumauga" fa'alemafaufau i osofa'iga moni ma talafeagai:
- O le Loka o le Ransomware: O le tulaga e sili ona ono tupu. Ua loka le feso'ota'iga a lau fa'amamā e le ransomware. O se fe'au i luga o lana lau po'o lau app e mana'omia ai le totogiina e toe fa'afo'isia ai le galuega. E le mafai ona e siakiina le tulaga o le fa'amamā, fa'atino se ta'amilosaga fa'amamā, pe i tulaga ogaoga, e ono musu le masini e tufatufa atu le vai, ma taofia ai lou fa'asusuina o le vai.
- O le Taufaasese o le “Filter Fraud”: Ua maua e se tagata faomea le avanoa i lipoti a le polokalama. Latou te fa'a'ole'oleina se fa'ailo e fa'apea o faamama uma ma le membrane RO ua matua leaga lava, ma fa'amalosia le vave sui ma se so'otaga i se faleoloa pepelo (pe leaga) o lo'o fa'atau atu vaega taugatā ma pepelo. Latou te fa'aaogaina lou fa'atuatuaga i le masini e fa'a'ole'ole ai oe.
- O le Fa'aleagaina o le Faiga Fa'akomepiuta: E auina atu e se polokalama fa'akomepiuta po'o se tagata osofa'i se fa'atonuga fa'aletonu o le firmware, ma fa'aleagaina ai tumau le laupapa fa'atonutonu. Ua mate le masini, ua tafe le pepa mamafa se'ia e totogia le sui atoa o le motherboard.
- O le Fa'aleagaina Fa'aletino (Le Tulaga Sili Ona Leaga): O se tagata osofa'i e loloto lona avanoa, i le fa'avae, e mafai ona fa'ata'amilomilo le fa'amama ma le fa'amama o le masini i se auala le talafeagai. E mafai ona mafua ai le fa'aleagaina o le vai—o se fa'ateleina o le mamafa e mafai ona pa ai mea fa'apipi'i ma mafua ai se lologa i totonu o au kapeneta ma puipui. E le o fa'aleagaina ai le vai; ae o lo'o fa'aaogaina le masini e fa'aleagaina ai lou fale.
Lau Polokalama Puipuiga o le Vai Faatekinolosi e 7-Point
Ina ua maeʻa le faʻalavelave i laʻu pusaaisa, sa ou faʻatinoina lenei faiga mo masini uma e fesoʻotaʻi, aemaise lava laʻu masini faʻamamā. E tatau foʻi ona e faia faapea.
- Vavae'ese i luga o se Upega Tafa'ilagi a Tagata Asiasi: Fausia se upega Wi-Fi ese'ese (e mafai e le tele o routers fa'aonaponei ona faia lenei mea) mo na'o au masini IoT. O lau masini fa'amamā, moli, ma le pusaaisa e nonofo iinei. O au komepiuta feavea'i, telefoni, ma masini faigaluega e tumau pea i luga o le upega autu. Ua taofia se fa'alavelave i luga o le upega a tagata asiasi.
- Fa'aleaogaina Mea e Fa'atulaga Muamua: Suia le igoa fa'aoga ma le upu fa'alilolilo masani mo le polokalama a le tagata fa'amamā ma le upega tafa'ilagi i se upu fa'alilolilo malosi ma tulaga ese. Faaaoga se pule o upu fa'alilolilo.
- Su'esu'e Fa'atagaga o le Polokalama: I le polokalama feavea'i a le masini fa'amamā, te'ena UMA fa'atagaga e le mana'omia ona galue (Nofoaga, Feso'ota'iga, ma isi mea fa'apena). E mana'omia le Wi-Fi. E mana'omia.leaimanaʻomia ona e iloa po o fea o e i ai.
- Fa'agata le Avanoa Mamao Pe a Mafai: E mafai e le polokalama ona e pulea mai so'o se mea? Afai e na'o lou mana'omia i le fale, va'ai pe iai se faiga "Local Network Only".
- Siaki pe iai se “Wi-Fi Kill Switch” Faaletino: O nisi faʻataʻitaʻiga e iai se tamaʻi faamau e tape ai le Wi-Fi. Afai e te le faʻaaogaina foliga atamai i aso uma, tape le Wi-Fi e faavavau. O se masini faamama valea o se masini faamama saogalemu. Seti faʻamanatu kalena lima mo suiga o le faamama.
- Siaki Lau Fesootaiga: Faaaoga se meafaigaluega faigofie e su'esu'e ai feso'otaiga (e pei o le Fing) e va'ai po'o a masini o lo'o feso'ota'i i lau feso'otaiga i le fale. Afai e te va'aia se mea e te le iloa, su'esu'e.
- Fai le Fesili Faigata A'o Le'i Fa'atauina: A e su'esu'eina se masini fa'amamā "atamai", imeli le lagolago a le kamupani. Fesili: "O le a lau faiga fa'avae e fa'ailoa ai vaivaiga? E fa'afia ona e fa'alauiloa ni fa'apipi'i saogalemu mo au masini feso'ota'i?" O le leai o se tali o lau tali lea.
Taimi na lafoina ai: Fepuari-02-2026

